Uluslararasi Fi̇nans

Uluslararasi Fi̇nans

ULUSLARARASI EKONOM Prof. Dr. Zlal GNGR Uluslararas Ekonomi Uluslararas Ekonomi mal ve hizmetlerin ithalat ve ihracatyla retim faktrlerinin uluslararas alanda dolamn ele alr. Bamsz devletler arasndaki

ekonomik ilikilerin tm ynlerini inceler. Uluslararas ticaretin i ticaretten ayran nedenler: 1-Farkl Ekonomik Sistemler Devletler farkl ekonomik sistemleri benimsemi olabilirler, rnein; bazlar liberal, bazlar devleti, bazlar da sosyalist olabilirler. Ayn sistemi benimsemi bile olsalar ekonomik yasal ve idari dzenlemeleri farkl olabilir. 2- Hal Ve Hizmet Akmlarna Mdahale (Kambiyo

Denetimi, Kota) lkeler toplum yararn n planda tutarak, uluslar aras mal ve hizmet akmlarna mudahale de bulunabilirler. rnein; d ticareti kstlamak iin gmrk tarifeleri, kotalar, ithalat yasaklar, kambiyo denetimi gibi nlemlere ba vururlar. 3-Farkl Ulusal Paralar (Dviz Piyasas) Siyasal ekonominin en doal sonularndan birisi de her lkenin

kendine has para sisteminin olmasdr. Uluslararas ekonomik ilemler farkl para birimine sahip lkeler arasnda yapldndan, bu paralarn birbirlerine dntrlmeleri gerekir. Bu ilemler uygulamada dviz piyasasn oluturur. 4-Faktr Hareketleri (Sermaye, Transferi Serbest Olmayan gc Faktr Gibi) Emek ve sermaye gibi retim faktrleri lkeler arasnda lke iinde olduu kadar

hareketli deildir. FAKTR HAREKETLL EMEK FAKTR: Hemen her lkede yabanc ii altrlmasn engelleyen yasaklar vardr. SERMAYE FAKTR: Ulusal ekonomiyle karlatrldnda sermaye faktrnn hareketlilii de uluslar aras alanda dktr. CRET VE FAZ FARKLILII: Faktr hareketliliinin farkll faktr fiyatlarnda da grlr. 5-Farkl Dil Ve Adetler

Uluslarn rf adetleri ve alkanlklar farkldr. rnein; Baz lkelerde trafik sadan bazlarnda ise soldan kullanlmaktadr, baz lkeler arlk llerini k bazlar ise pound kullanmaktadrlar vs.. 6-Az Gelimi lkelerin Kalknmas Az gelimi lkelerle gelimi lkeler arasndaki gelir farkllklar uluslararas ticarette sorunlar yaratmaktadr.

7-Uzaklk (Tama Giderleri) Uzak mesafelerdeki lkeler arasnda tamaclk nemli bir sorundur. Tama giderleri, blgeler aras ticarette de vardr, fakat uluslar aras ticaretteki kadar nemli etkiler dourmaz. Bylece yukarda anlattmz btn bu faktrler uluslararas ekonominin farkl bir bilim dal olarak incelenmesi gerektiini ortaya koymaktadr. D Ticaret Teorileri Soyut D Ticaret Teorisi

Uluslararas ekonomik ilemlerin reel ve parasal ynleri vardr. Soyut d ticaret teorisinin balca amac temel kurallar

gstermek istediinden parasal olaylar gz nne almaz. Reel maliyet unsurlaryla anlatr. Bu sebeple soyut d ticaret denmektedir. Bir lke hangi mallarda, hangi lkelerle ve ne miktarlarda d ticaret yapar? Bu soruya cevap aramaya alacaz. VARSAYIMLAR (SOYUT DI TCARET TEORS)

liki halinde bulunan iki lkenin bulunmas Para yok Mal fiyatlar da TR(Tam rekabet artlar) geerli Ekonomik mdahale yok Kota gmrk vb kstlama yok Tama giderleri yok gc lkeler aras hareketsiz lkeler neden d ticaret yaparlar?

Uluslar aras toplum byk kk birok lkeden olumutur. Bu lkeler doal kaynak ve teknolojik ilerleme gibi zellikleri bakmndan fakllklar gsterirler. Uluslararas iktisat eitli lkeleraras mal ve hizmet akmn aklamaya alr.

1-YERL RETM YOKLUU VE/VEYA YETERSZL Doal Kaynaklarn Yeryzndeki Dengesiz Dalm Teknik Bilgi Ve leri Derecede Uzmanlaamam Gc Yokluu Ekonomik Gelime Farkllklar

2-ULUSLARARASI FYAT FARKLILIKLARI 3-FARKLILATIRILMI MALLAR D ticaretin dier bir nedeni de mal farkllatrlmasdr. Her bir rnn di grnnde olduu gibi kullanm fonksiyonlar da birbirinden farkldr. Araba A.B.D. yapm (byk araba) rnei. Maln farkll m nemli yoksa karlatrmal stnlk

teorisi mi? Fiyat farkllklar bykse karlatrmal stnlkler teorisi nem kazanmaktadr, fiyat farkllklar nemli deilse nitelik farklar ne kmaktadr. SOYUT DI TCARET TEORS Merkantalizm: i ve d ticarette kstlayclkla

himayecilii ieren tavr. Hazinenin deniz ar lkelerden deerli mallarla doldurulmasna ve ithalatn kstlanmasna dayanyordu. Sanayi devriminden sonra ngiltere mallarn boaltacak piyasalar aramaya balamasyla dier iktisat teorileri geliti. Klasik Gr Liberalizm: 19. yzylda ngilterede sanayi devrimi tamamlandktan sonra kendi ihtiyac haricinde rettii rnleri satabilecek

pazarlarn arayna girmesiyle ortaya kmtr. D Ticaret teorileri lk Teoriler 1. Mutlak stnlkler teorisi 2. Karlatrmal stnlkler teorisi Mutlak stnlkler teorisi

Uluslarn Zenginlii ( Adam SMITH,1899): Birey refahn (homo econmicus) n plana kartan, piyasaya gerektii yerde mdahale eden bir, adeta gizli bir elin varln iddia ettii ve slogan olarak braknz yapsnlar cmlesini benimseyen grtr. Adam Smith d ticarette liberal grlerin savunucusu olmutur.

Smithin ticaret gr mutlak stnlkler teorisidir. rnek Amerika ve ngilterede buday ve kuma olmak zere iki trl mal retilmektedir. Amerikada 100 birim igc; ngilterede 80 birim igc bulunmaktadr.

gc D ticaret yaplmadan nce %70 buday retimi %30 kuma retiminde kullanlmaktadr. Amerika ve ngiltere ne kadar buday ve kuma retip tketmelidir? rnek: Amerika ve ngilterede Bir birim igcnn retebilecei buday ve kuma miktarlar

Tablodan grlecei gibi Amerika buday ngiltere ise kuma retmelidir. lke Amerika ngiltere Buday Kuma 12 birim 2 birim 6 birim

5 birim D ticaretten nce buday ve kuma retim miktarlar lkeler Amerika buday 70*12=840 kuma 30*2= 60

ngiltere 56*6= 336 24*5=120 1176 180 Toplam Uzmanlama

Amerika 100*12=1200 birim buday ngiltere80*5=400 birim kuma retecektir. D ticaret yaplrsa; Ticaret haddi Ticaret haddi =hracat fiyat/thalat fiyat

Ticaret hadleri ticaret hadleri Amerika =12 buday/2 kuma=6 ngiltere =6 buday/5 kuma=1.2 D ticaret hadleri Varsaym 2 buday =1kuma=2 olduunu, ngilterenin 170 birim kuma Amerikaya

sattn ve 340 birim buday satn aldn varsayalm. Uzmanlama ve ticaretten sonra Amerika ve ngilterenin sahip olaca buday ve kuma miktarlar lkeler buday kuma Amerika 860

170 ngiltere 340 230 Toplam 1200 400

Uzmanlama ve Ticaret sonucu Amerika ve ngilterenin kazanlar buday kuma Amerika 860-840=20

ngiltere 340-336=4 Toplam 1120-1176=34 170-60=110 230-120=110 400-180=220

lkeler kapal ekonomi durumuna gre daha karl bulduklar iin d ticaret seeneini kullanmaktadrlar. Adam Smith ise bunu Mutlak stnlk Teorisine dayandrmaktadr. Mutlak stnlkler genel anlamyla ok kstlaycl ve uygulamas zordur. Oysa karlatrmal stnlkler teorisi di ticarete daha uygun bir yaklam getirmitir. KARILATIRMALI STNLK TEORS Bu teoride, KARILATIRMALI STNLK TEORS,

uluslararas iblm kavram ortaya kmaktadr ki; bu da dnya refahn arttraca dnlen bir unsurdur. Karlatrmal stnlk Teorisi lkeleraras verimlilik farkllklar vardr, baz lkeler baz mallar retmede dierinden daha etkindir, dolaysyla bu mallar daha ucuza elde ederler. lkeler ucuza mal ettii mallar kendisi retecek dierlerini ise dardan alacaktr.

Kaynan en etkin biimde kullanacaktr. i blm Bu sistem; Uluslararas i blmn zorunlu klmakta, serbest d ticaret rejimini zorunlu kabul etmektedir. az gelimi lkeler asndan; Bu lkelerde sanayilemenin banda dorudan karlatrmal stnlk teorisi geerli olmamakla birlikte ncelikle; sanayinin biraz korunduktan ve gelitirildikten, sonra serbest d ticarete geilmesi gereklidir.

Ricardo Teorisi Karlatrmal stnlk Buday Kuma Amerika 12 6 ngiltere

4 5 Bu tablodaki deerlere gre Amerika sz konusu her iki malda da mutlak stnle sahiptir. Bu konumda mutlak stnlk teorisine gre d ticaret yaplamaz. Karlatrmal stnlk teorisine gre ise Amerika buday sektrnde stnl 3 kat, kuma sektrnde ise 6/5 kat daha fazladr. ticaret hadleri

Amerika 12/6=2 veya 2/1=2 ngiltere 4/5=0.80 Amerika buday retiminde karlatrmal stnle sahiptir. stnlkler O halde maliyetlerden bakldnda; Amerika buday ngiltere ise kuma daha ucuza retmektedir. Bylece Amerika budayda ngiltere ise kuma retiminde uzmanlar.

rnek Amerikada 100 br igc, ngiltere de 80 birim igc varsa; Amerika ve ngiltere iglerinin %70ini buday ve %30unu kuma retiminde kullandn varsayalm. D ticaretten nce Amerika ve ngilterede retilen buday ve kuma miktarlar buday Amerika

ngiltere Toplam 70*12=840 56*4=224 1060 kuma 30*6=180 24*5=120 300 Uzmanlama

Amerika 12*100=1200 br buday ngiltere 5*80= 400 birim kuma retir. D Ticaret hadler=1.5 buday/1kuma ise; ngiltere kuman %50sini Amerikaya 200 birim satp, 1/1.5 orannda, Amerikadan 300 birim buday alsa; Uzmanlama sonular buday kuma

Amerika ngiltere 900 300 200 200 Toplam 1200 400

Uzmanlama ve ticaret sonucu kazanlar buday Amerika ngiltere Toplam 900-840=60 arap 200-180=20 300 -224=76 200-120=80

1200-1064=136 400-300=100 Klasik Karlatrmal stnlk Teorisinin Eksiklikleri:

Ricardoya gre maliyet unsuru sadece emek ten ibarettir. gcnn lkeler aras verimlilik farkn aklamaz. Emein lkeler arasndaki hareketlilii sfrdr. Tam uzmanlamaya dayanmaktadr. Arz fonksiyonu ile ilgili bir teoridir. Talep yn ile ilgilenmez. Dier teoriler

Frsat Maliyetleri Teorisi Frsat Maliyetleri ve Karlamal stnlkler Teorisi Bir birim rn retmek iin gerekli olan tm kaynaklarn toplam deerine birim retim maliyeti denir ve verimlilik yerine ele alnmas gereklidir. Frsat maliyeti, bir maln retimini bir birim arttrmak iin vazgeilen baka bir birim maln maliyetidir. Karlatrmal stnlk Teorisinin eksikliklerini frsat maliyeti ile aklanmaya allmtr. Kat

Buday Trkiye(TL) 10 1 A.B.D.($) 1 1

Parasal deerler imdi retim faktrlerinden: Emek Sermaye Doal kaynaklarn Parasal deerlerini bulmaya alalm. Trkiyede 1 birim kat 10 birim budaya e maliyettedir, yani 1 birim kat elde etmek 10 birim budaya ihtiya vardr. Bu verilere gre Trkiye d ticarette uzmanlamaya gidecek olursa buday rn konusunda; A.B.D.d ticarette uzmanlamaya gidecek olursa kat rn konusunda uzmanlama yolunu seecektir. DI TCARET KAZANLARI

rneimizde Trkiyede bir birim tarm rn = 1/10 birim sanayi rn A.B.D. de ide bir birim tarm rn = 1 birim sanayi rn eitlii geerlidir. Hibir lke kendi ekonomisindeki i piyasa fiyatlarndan daha dk seviyede ticaret yapmak istemez. DI TCARET KAZANLARI ABD de i maliyetler oran ABD ticaret yapamaz

Sanayi rn Karl d ticaret alan Trkiyede i maliyetler oran 4 2 Trkiye d ticaret yapmaz

2 4 DI TCARET KAZANLARI Dnya ticaret fiyatlar; A.B.D. i piyasa fiyatlarna ne lde yaklarsa; Trkiyenin kr da o lde fazla olacaktr, Dnya ticaret fiyatlar Trkiyenin i piyasa fiyatlarna yaklarsa; A.B.D. nin kr da fazla olacaktr. DI TCARET HACM VARSAYIMLAR:

ki lkeli modelde lkelerin birbirleri arasndaki d ticaret hacimleri eit olmaldr. Maliyetler sabit Verimlilik art yok. Bu durumu dnm erileri ile gsterecek olursak; DI TCARET HACM Bu durumu dnm erileri ile gsterecek olursak;

Ulusal Fiyatlar Buday Kat Trkiye(TL) 1 10 A.B.D.($) 1

1 Karlatrmal stnlkler Trkiyede 1 birim kat 10 birim budaya e maliyettedir, yani 1 birim kat elde etmek 10 birim budaya ihtiya vardr. A.B.D. de ise 1 birim kat 1 birim budaya e maliyettedir, yani 1 birim kat elde etmek 1 birim budaya ihtiya vardr. ki lkenin d ticarette bulunabilmesi iin en st ve en alt snrlar belirlemek gereklidir. Bu iki lke arasndaki ticaret snrlar u

erevede olmaldr. En yksek 1 br kat 1 birim buday = En dk 1/10 br kat En yksek 1 $ 1 birim TL / buday = En dk 1/10 $ olmaldr. En fazla 1 TL = 1 $ En az 1 TL = 1/10 $ olmaldr.

1 TL = 5 $ olursa Buday Kat Trkiye($) 5 50 A.B.D.($) 1

1 A.B.D. de her iki malda ucuzdur. Trkiye ticaret yapamaz. Trkiyede devalasyon yaplarak snrlar iindeki yerini saptar. K LKE N KDEN FAZLA MALLI MODELLER: Buda y Makine Kat

arap Trkiye(TL 2 ) 20 10 6 A.B.D.($) 6

4 8 2 Buday Fiyatlarn l alrsak frsat maliyetleri u ekilde olur, Buday Makine Kat arap

Trkiye(TL) 1 10 5 3 A.B.D.($) 1 3

2 4 Sralarsak; Trkiye Karlatrmal stnlk arap Buday

Kat Makine 4:3 1:1 2:5 3:10 Trkiyenin arap A.B.D.nin kat ihra etmesi gerekir. i cretleri asndan ise her lkede kendi verimlilii ile orantl olmaldr.

TALEP KOULLARI ve SOYUT DI TCARET TEORS lkelerin i fiyatlarnn oranlar birbirinden farl olduu srece d ticaret yaparlar. Arz ve talep koullarnn bu teoriye dahil edersek; Dnya ticaretinin boyutu lkelerin birbirlerine olan mallarn nispi taleplerinin iddetine baldr. KARILIKLI TALEP KANUNU: J. STUART MILL Uluslararas fiyat seviyesini talebin iddeti

belirler. rnein Trkiye A.B.D. mallarna ok fazla ihtiya duyuyorsa fiyatlar A.B.D. nin i fiyatna yakn oluacaktr. Eit olmayan rekabet Eer ticarette ortaklardan birisi ok zayf, dieri ok gl ise karlkl talep kanunu geerli olmayabilir ve fiyatlar gl lkenin fiyatlarna yakn oluur. TAINMA GDERLERNN ETKLER Tanma giderlerini incelememizi katarsak yukardaki aklamamz lkelerin i fiyat

farklarnn tama giderlerinden byk olmas gerekir. ayet tama gideri ok fazla ise krl d ticaret imkan olamaz. Tama giderleri ok karmaktr. (Navlun, konteynr giderleri, CIF, FOB gibi) Faktr Donatm Teorisi Heckscher-ohlin teorisi Karlatrmal stnlk teorisi d ticaretin nedeni,

retim maliyetlerinin farkl olmas nedeniyle maliyetlerin farkl oluudur. lkeler aras maliyet fiyatlar neden farkldr? Maliyet farkllklar Her maln emek sermaye oranlar farkldr. Baz mallar sermaye youn,

bazlar emek youndur. lkelerin yaps Emek ve sermayenin lkeler aras dalmna bakacak olursak, Trkiye gibi gelimekte olan lkeler emek youndur. Emek youn mallar daha ucuza retirler

Bu durumu HECKSHER Ohlin teorisinde fiziki olarak dnrsek ; Ca La Ct Lt T: Trkiye A. A.B.D. C: Kapital L : Emek Faktr donanm

Trkiye gc Amerika Sermaye retim Trkiye

Emek youn mallar Amerika retir. Sermaye youn mallar zevk ve tercihler Fakat lkelerin zevk ve tercihlerinin farl olduu kabul edilirse, yukardaki teori ayn ynl kmayabilir. Yani Trkiyede talep budaya yatkn ise

buday fiyatlar artacak ve kat ucuzlayacaktr. Kadn i piyasa fiyat dmtr A.B.D. de tersi yaanrsa, Trkiye kat A.B.D. buday ihra etmek isteyecektir. Faktr fiyatlarnn eitlenmesi Bu teorinin sonucu mal ticareti yoluyla faktr fiyatlar eitlenecektir. Faktr hareketlilii olmayan bir varsaymda faktr fiyatlarnn eitlenmesi u ekilde geliebilir; Buday ihracatyla Trkiye de budayda uzmanlaacak bylece buday giderek pahalanacak A.B.D. ise fiyatlar decektir, bylece nispi fiyatlar eitlenir. Gerek hayatta ise lkelerin faktr fiyatlar hibir zaman

birbirine eit deildir. rnei sendikalarn cret politikas (emein fiyatnn yksek tutulmas). Faktr donanm teorisi Bu teori ok salam bir manta dayanmaktadr. Konulan varsaymlardan tartmasz sonulara ulalr. Matematik ve geometri yntemlerin ygulamasna ok uygun bir teoridir.

Bu teori yardmyla kalknmann d ticarete etkileri, uluslararas faktr hareketlerinin nedenleri, d ticaretin gelir dalmna etkileri vs. gibi bir dizi nemli sorunlar kolaylkla cevaplanmaktadr. LEONTIEF PARADOKSU 1930larda girdi - kt tablolarn gelitirmi, her maln emek ve sermaye bileenini ayrmaya almtr. A.B.D. de yapt almada, HRACAT THALAT

SERMAYE / $ 2550780 3091339 EMEK 182313 170004 1 milyon $ ihracatta 2550780 $ sermaye 1 milyon $ ithal ikamesi malda daha az, emek ise daha

fazladr. Yani A.B.D. emek youn mal ihra etmektedir. Leontief paradoksunda bu durum yle aklanmtr: bir A.B.D.'li ii 3 tane yabanc iiye bedeldir. Buna vasfl emek olarak adlandrlr. DER HPOTEZLER YETKN GC HPOTEZ Eitimli i gcne sahip lkeler bu faktrlerin kullanld mallar ihra eder. Vasfsz i gcne sahip lkeler ise bu i gcnn kullanld mallara ynelirler. DNAMK YAKLAIM hracat fiyat Ticaret haddi =

thalat fiyat Bu orann ykselmesi lkenin refahnn artmasnn gstergesidir. Ekonomik byme retim kapasitesinin art Her iki faktrde ayn oranda byrse toplam deiim lkenin tketiminin ne ynde deieceine baldr. Tketim alkanlklar ithal mal ynnde deiirse ithal mallar pahalanr. Her iki faktrde farkl miktarda byrse: Eer emek faktr byrse, ticaret yaplan maln retimi artar. ayet sermaye byrse sermaye youn maln retimi artar. Birincisine ticaret arttrc ynl retim, ikincisine ticaret azaltc ynl retim denir. Fakat bu durum tam olarak byle gelimez. Budayda emei kullanmak iin biraz da sermayeye ihtiya vardr. Bu da sanayi kesiminden elde edilecektir. Bu tip byme ise Yoksullatran byme olarak adlandrlr.

TEKNOLOJ AII HPOTEZ Mal icat eden ilk ihracats olur. rnein tekstil ngiltere de domutur MAL GELTRME HPOTEZ(TERCHLERDE BENZERLK) Aznln zevki bazen genel zevkle akmaz. A.B.D. den byk araba ithal edilir. DNAMK YAKLAIM Daha nce incelediimiz SOYUT DI

TCARET TEORS statiktir. Deiimi de gz nne almalyz. Faktr Donanm Deiebilir. Ticaret Hadleri Deiebilir 1. TEKNOLOJK GELME Belirli kaynaklarla daha fazla mal retilmesi olarak tanmlanr. 1-Yansz 2-Emek tasarrufu 3-Sermaye tasarrufu Salanmas olarak incelenir. 1-Yansz : Her iki faktrden de ayn oranda tasarruf salanr. 2-Emek tasarrufu

Emein marjinal verimlilii der. Emek aa kar. Gerek hayat bu yndedir. 3-Sermaye tasarrufu Sermaye aa kar. 2. TOPLUMSAL ZEVKLERDE DEME DI TCARET VE EKSK REKABET TAM REKABET VE TEKEL PYASALARI Tam rekabet piyasalarn bilmekteyiz. Bu piyasalarda fiyat = MM = MR eitlii vardr. Tekel piyasalarda ise MM fiyat dir. Tekelci piyasa ka birim retirse fiyatn kendisi belirler. Fiyat

Fiyat MM MM TM TM P P Talep

D L MR Miktar Tam rekabet Miktar Tekel Uluslararas Fiyat Farkllatrmas Monopolc durumda bulunan byk bir firmann rettii mal i ve d piyasalarda farkl fiyatlardan

satmasna uluslararas fiyat farkllatrmas denir. Byle piyasalar birbirinden ayrlm olmaldr. Marjinal gelirleri farkl olmaldr. Tanm gerei bir maln son biriminden elde edilen gelir marjinal gelirdir. Monopolc i ve d piyasa mal miktarn yle ayarlar; Her iki piyasann da MR ni eitlemeye alr. (yani bir piyasada MR tekinden yksekse retimi o piyasaya kaydrmak gerekir. DAMPNG Monopolc maln d piyasada i piyasadan daha dk fiyattan satmasdr. D piyasann talep esneklii daha yksekse bu mallar daha ucuza satabilir.

DUMP N BOALTMAK KARTEL Benzer mal ve hizmetleri reten firmalarn fiyatlar belirlemek retimi azaltmak, piyasalar bltrmek veya yeni teknolojileri snrlandrmak iin aralarnda yapm olduklar anlamalardr. Patent anlamas bir yenilii bulana hkmetin salam olduu monopol hakkdr. ok Uluslu irketler in yabanc lkelerde yapt yatrmlar. Kartellerin Amac Fiyatlarn denetimi Piyasalarn paylatrlmas Arzn snrlandrlmas D rekabetin nlenmesi

Teknoloji gelimenin engellenmesi A.B.D. de ve ortak pazarda kartellere hkmet tarafndan sk denetleme yaplmaktadr. KARILATIRMALI STNLKLER TEORS VE AZ GELM LKELER

Tam rekabet koullar ve grnmez el sayesinde piyasa mekanizmasnn ileyii optimum retim yaps salanmasna ve optimum kaynak dalmna yol aar. Bu duruma pareto optimumu denir. Gelimekte olan lkeler asndan dinamik yararlar yle zetlenebilir. Sermaye Mallar thali: ekonomik kalknma sermaye mallar stokunun artna baldr. Bu kaynak ithalatla salanabilir. Tasarruf an gidermek: d yardm alarak kalknma salanabilir. Modern teknoloji ithali

piyasa darln krlmas : yoksulluk emberinin krlmas, ihracata ynelik retim yaparak tam kapasite ile fabrikalarn almas Faktr Hareketleri : i gc ihrac , ii dvizleri Rekabetin Artmas BYME THAL KAMES HRACATIN NDERLK ETT BYME Forward Linkage ileriye dnk byme Backward Linkage geriye dnk byme DVZ PYASASI Uluslararas ekonomik ilemlerin bir reel bir de parasal yn vardr.

Birincisi mal ve hizmet akmlarn ikincisi ise bu ilemin parasal ynn kapsar. DVZ KAVRAMI: Yabanc lkelerin paralarna dviz denir. Uluslararas ticarette dviz kullanlr. Uluslararas ticaret olduunda bu paralarn birbirlerine dntrme sorunu vardr. Dviz fiyat (kambiyo kuru) bir birim yabanc para satn almak iin gerekli yerli para miktar olarak tanmlanr. Dvizin alnp satld yer banka komisyoncu hazine ve merkez bankas lgili taraf vardr : 1-Alc 2-Satc 3-Dviz piyasas

Dviz Kurlar nceki konularda anlatlan bilgiler ne kadar soyut teorinin kapsamnda olsa da dviz kuralarn anlatmamz engellemez. Her lkenin kurulu artlarndan biri olan kendi milli para birimi vardr ve bu paralarn dier para birimleri ile deiimine Dviz Kuru diyoruz. Dviz Kuru, ya arz ile talebe gre serbeste belirlenir ya da hkmet yetkilileri iki ekilde belirlenir. Hkmete belirlenen ilk Dviz Kuru rejimi serbest kur ikincisi ise sabit kur rejimidir. DVZ KURU Her maln olduu gibi dvizin de bir fiyat vardr. Altn para standard dnemlerinde

uluslar aras para otomatik olarak belirlenebilmekteydi. altn standard nk altn standardn da her lke parasn otomatik olarak altn standardna balam ve bu i iinde hazineyi grevlendirmitir. rnein Osmanl Liras 1 gr altna A.B.D. dolar 2 gr altna eit ise bir Osmanl Liras 0,5 A.B.D. dolar eit olur.

Dk dviz kuru Dviz kurlarnn yksek oluunun ihracat ve ithalat bakmndan tad nem byktr. Dk dviz kuru ihra mallarn pahalandrr, ithalat ucuzlatr, yabanc mal tketimi artar.gnmzde geerli olan sistem kat para sistemidir. Denge kuru Yabanc paralar dviz piyasasnda alnp, satlrlar. Dviz talebi genellikle tremi bir taleptir. Yani fertler yabanc paray onunla mal ve

hizmet satn almak iin talep ederler. (dviz speklasyonlar hari). Bylece dviz arz ve talebi oluur. Denge kuru dviz arz ve talebi tarafndan belirlenir. Dviz eitleri Dviz kullanl ekline gre Konvertibl dviz ve Konvertibl olmayan dviz olmak zere ikiye ayrlr. Konvertible Dviz Dier devletlerin paralarna serbeste ve kolaylkla

evrilebilen dvizlere, konvertibl dviz ve yaplan bu ileme konvertibilite denir. Uluslararas ilemlerde genelde kullanlan dviz, konvertbil dvizdir. Bir lkenin paras dier bir lkenin parasna dnyann her yerinde serbest bir ekilde evrilebiliyorsa o milli para iin "tam konvertibl" denir. Dolaysyla Konvertibl olan milli paralar uluslararas deme arac olarak kullanlrlar. nk konvertibl bir paraya sahip olan bir lke bunu istedii anda dier bir paraya kolaylkla evirebilir. Paras konvertibl olan lke, dnya

ticaretinde bir Merkez Bankas gibi rol oynar ve deme arac olarak emisyonda bulunmak suretiyle bu iten kar bile elde edebilir. Konvertibilite sonuta, bir lkenin ulusal parasnn, deiim arac olma, hesap birimi olma, bor deme ve birikim arac olarak kullanlma gibi ilevlerini, lke snrlar dnda da gerekletirmesidir. Konvertibl Olmayan Dviz Her devletin parasn konvertibl yapma imkan yoktur. nk konvertibl para iin nce ilgili devletin demeler bilanosu

byk lde ak vermemesi; dnya ekonomisinde ortaya kabilecek ani bir krizi karlayabilecek lde altn ve dviz rezervlerine sahip olmas gerekmektedir.. Ayrca parasna konvertibilite salayan devletin, dier devletlerin kendi parasna kar besledikleri gveni sarsmamak iin izleyecei ekonomi politikasna da dikkat etmesi gerekir. Aksi halde ellerinde konvertibl para tutan devletler, bunlar dier paralara evirmek isterler ve sonuta konvertibilite ortadan kalkar. Bir lke paras, dier lkelerin paralar ile cari dviz fiyatlar (kurlar)

zerinden serbeste deitirilemiyorsa o lkenin parasna konvertibl olmayan dviz denmektedir parite Her lke sair kurdan parasn A.B.D. dolarna balar.Bu balama oranna parite denir. Genellikle parite kurlar etrafnda ok dar biimde dalgalanmasna izin verilir. En st deere = st destekleme noktas En alt deere = alt destekleme noktas denir. Fiyatlar bu iki snr arasnda tutmak Merkez Bankasnn grevidir.

KAMBYO SSTEMLER A.SERBEST DEKEN KUR SSTEMLER: Dviz kurlarnn arz ve talep koullarna bal olarak serbeste deiebildii sistemlere deiken kur veya serbest dalgalanan kur sistemi denilmektedir. Bu sistemde dviz piyasas tamimiyle hkmet denetiminin dndadr. Herkes istedii miktarda d deme yapmakta serbesttir Dolarn fiyat 1 500 000

A B AB dviz arz fazlas dengeye ynelir. 1 000 000 756 000 c D

M Dvizin miktar 1 $ = 1500000 TL olursa A.B.D. halk iin Trk mallar ucuzlayacak. Trk halk iin ise A.B.D. mallar pahalanacaktr. AB dviz arz fazlasdr. 1 $ = 750000 TL olursa ithal mallar ucuzlayacak, dviz talebi CD kadar yaratlacak, gene dviz fiyatlar denge noktasna dnecektir. Al fiyat sat fiyat farkll vardr, bu da hizmetler karldr . B. SABT KUR SSTEM Bu sistemde dviz kurlar bir kere belirlendikten sonra arz ve talep koullaryla bunun dna klmasna izin verilmez. a)Ayarlanabilir sabit kur sistemi

Dnyada 1973 Martna kadar uygulanan sistem sabit kur sistemi idi.Bu sisteme ayarlanabilir sabit kur sistemi veya Bretton Woods sistemi denmektedir. KAMBYO SSTEMLER MN dviz talebi fazlas dviz fiyat 50den 60a gider. Amerika trk mal isterse arz fazlas oluur. 40 TL ye geriler. Snrsz dalgalanma zararsz etkilere yol aar. stikrar asndan sakncaldr. Fiyat S 60

50 M N 40 $ T 1.1 D

1.0 9.90 A $ sats A Q arz artarsa satn alnr. Grlyor ki bu sistemi ayakta tutabilmek iin mutlaka Merkez Bankasnn yeterli miktarda dviz fonuna sahip olmas gereklidir. Bu da ok az gelimi lkeler iin gereklidir.

b)Kambiyo Denetim Sistemi Sabit kur sisteminin bir eklidir.Devlet denetler. Dou blou lkeler uygular. Bu tr paralar konvertibiliteden yoksundur. c)Altn Para Standard Sabit kur rejimidir. Her lke parasn sabit fiyatlar altna balam , altnn alm satm ihra ve ithali serbest olmutur. Bylece dviz kurlar sabittir. Trkiye

A.B.D. 1 TL = 1 gr. 1 $ = 10 gr. 1 $ = 10 TL olur Trkiyede hi kimse 1 $ iin 10 dan fazla vermez. DVZ PYASALARININ GREVLER A)SATIN ALMA GCNN TRANSFER Yabanc mal alyoruz.(ithalat) 1.Uluslararas demelerin yapl thalat hracat B mal

B nin ulusal paras ithalat A A nn ulusal paras hracatnn bankas muhabir banka ithalat bankas

BALICA DEME EKLLER thalat ve ihracat firmalar uzakta birbirini tanmaz. Gnderilen maln kalitesinden emin deildir. Yaplan antlamann geerli olup olmayacandan emin deildir.Garanti ister. Mesafe uzak olduundan demeye kadar parasn tutmak istemez 1-PEN DEME

deme yapldktan sonra mal gnderir. 2-MAL KARILII DEME Mal ulatktan sonra deme yapar. 3-VESAK KARILII DEME Burada , ihracat malnn gemiye ykledikten sonra ilgili belgeleri ithalat bankann ihracat lkesindeki muhabirine devredince deme yaplr. 4-THALATININ MALLARI SATTIKTAN SONRA DEME YAPILMASI

Konsinye sat denir. 5-AKREDTF LE DEME : letter of credit thalatnn talebi zerine bir arac banka tarafndan bu bankann yabanc lkedeki muhabiri zerinde ihracat lehine alan hesaptr. Banka gvencesi salanr.Sat szlemesinde ihracatn akreditif yaplaca yazar. Satc mallar gemiye ykler yklemez sat szlemesindeki paray tahsil eder.Belgeleri verir banka belgeleri ithalat firmaya ulatrr. 1-KABL RUCU AKREDTF

Akreditif alan banka ithalatya kredi am olur , ancak tek tarafl bir kararla bundan vazgeebilir. 2-GAYR KABL RUCU AKREDTF thalat firma ve bankann birlikte onay olmadan antlama iptal edilemez. kiye ayrlr : 1-Teyitli : ithalatya gvenmez ise dava aar. 2-Teyitsiz : tamamen gven esasna dayanr. 3 tarafn onayn ister. 6-KREDL DEME Polie ile denebilir.

Banka arac olur.Polieyi ciro ettirebilir. Bankann kabul etmesi istenebilir. Bunlar serbest piyasada alnr ve satlr. B ) DVZ SALAMA ( KRED SALAMA ) Dviz piyasasnn ikinci ilevi d ticaret ilerini finanse etmektir. Mal transferi srasnda banka gerekli dvizi der. thalat firma polieyi krdrarak dvizini elde edebilir fakat dier yandan ihracat zaman bitince paray bankaya yatrnca iler balar. hracat mal

Polieyi Krdrr para ithalat Bu zaman zarfnda dviz kurunda deiiklik olabilir, hkmet devalasyon yapm olabilir.Bu gibi rizikolarla ilgili hkmetlere gvence salamaktr. Bu gibi gvenceleri vadeli dviz piyasas sayesinde yapar ANINDA TESLM ve GELECEK TESLM DVZ PYASALARI Satlan dviz annda derhal teslim

edilirse : spot market Gelecekte teslim piyasas : Forward market Forward market Gelecekte teslim kurlar annda kurlardan farkl olacaktr. Bu ilemi yapanlar yine bankalar , komisyoncular ve dviz speklatrleridir. ANINDA TESLM ve GELECEK TESLM DVZ PYASALARI rnek: ABD Almanyadan araba ithal etmek istiyor. 50 000$ paras vardr. 1 woswagen 10 000 olup

1$=1 olduundan 5 adet araba ithal edecektir. Kurlar aadaki ekilde deiirse ithalat firmann ne yapacan bulunuz? a) 1 $ = 1,25 olursa b) 1 $ = 0,75 olursa ABD thalat firmann 50.000 $ vardr. 1 $ = 1 ( navlun hari ) a)kur deiirse ; 1 $ = 1,25 olursa 50.000 /1,25 = 40 000 $ deyecektir. b)1 $ = 0,75 olursa 50.000 / 0,75 = 66.000 $ der.

Almanya 5 VW 10.000 toplam 50 000 Gelecek teslim kurlar ile annda teslim kurlar arasnda iliki : ki lkenin dviz kurlar arasndaki fark faiz oranlar farkna eittir. = b ( 1 + a ) D = Db ( 1 + usa ) Taraf tarafa blersek; Kg = KB * ( 1+a ) ( 1 + usa ) Almanya paras iA = Almanyadaki faiz oran USA = Amerikadaki faiz oran

Kb= Bugunk kur Kg = Gelecek kur Vadeli teslim kuru faiz fark kadar annda teslim kurundan farkl olur. Gelecek teslim kuru ve annda teslim kurlar arasndaki fark faiz fark kadardr. ( lemler hari) ULUSLARARSI KISA SREL SERMAYE HAREKETLER Eldeki mali fonlarn yabanc bir paraya evrilip bunlarla 1 yldan ksa sreli yabanc katlarn alnmasdr. (Scak para) Fonlar yurtdnda bankaya yatrlr yada kat alr. Faize duyarl SICAK PARA

ARBTRAJ SPEKLASYON ARBTRAJ Dviz kuru farkllndan doar. New York 1 = 2,50 $ Sterlin al Londra 1 = 2,55 $ Dolar al Risk yok

Sterlin talebi artar Sterlin fiyat artar Fiyatlar eitlenir Dolar talebi artar Dolar kuru azalr ki yanl arbitraj apraz Kur 1$=1.5 1 =12Y 1$= 10Y N.Y Almanya

Tokyo Tokyodan 1$ alrz. N.Y. 1.5 olur Almanyada 18 Yen eder. 8 Yen karlyz. SPEKLASYON Speklasyon piyasay canl tutabilmek anlamndadr, bu piyasadaki riski stlenen kiiye ise speklatr denir. Piyasadaki riske ve dviz kuru deiimi tahminine gre davranr. 1 $ = 2 milyon TL ilerde 1 $ = 1 milyon TL derhal gelecek teslim $ satarlar. 1 $ = 1,5 milyon TL 50000 $ satsa , 75 milyar TL eder.

1 $ = 1 milyon olsa , 50 milyar TL eder. 25 milyar kar tersi olursa ; 1 $ = 2,5 milyon olduu zaman 75 milyar zarar eder. DI DENGEY SALAYICI POLTKALAR A)PARA POLTKASI : D ak artt takdirde ncelikle faizler artacak dolaysyla yatrm yapmak iin alnacak kredilerin maliyeti artacak bu da yatrm ve ithalat yaplmasna azaltc ynde etkide bulunacaktr. Friedman, zal, Teacher, Reagan, Sosyal erezyonu fazla.

B)MALYE POLTKASI Devlet tarafndan vergi oranlarndaki yaplacak bir art gelirleri azaltacak, dolaysyla harcamalar yani talep azalacak, bu da milli gelire ve ithalata azaltc ynde etkide bulunacaktr. HARCAMA KAYDIRICI POLTKALAR Harcamalarn toplam hacmini deitirmeyip, kaydrr. a)Dviz Kuru Deiimleri Devalasyon ithalata azaltc, ihracat arttrc ynde etkide bulunacaktr. Revalasyon

b)Dolaysz Kontroller Ticari Kontroller (kota, gmrk, tariff) Kambiyo denetimi devlet giren kan dvizi kontrol eder. 1-Klasik Gr: MV = PQ ARZ TALEP M : PARA MKTARI P : FYAT Q : RETM MKTARI V : PARA MKTARINI DOLAIM HIZI M = f (p) HARCAMA KAYDIRICI POLTKALAR

2-Keynes : Toplam harcamalardaki art ye milli geliri ya da fiyatlarn genel seviyesini etkiler. Ekonomik unsurlar dk kapasitede alyorsa toplam harcama milli geliri arttrr. Ekonomi unsurlar tam kapasite alyorsa harcamalar fiyatlar ykseltir. KUR AYARLAMALARI Deiken kur sisteminde arz ve talep kurlar dengeye getirir. Sabit kur rejiminde ise bu duruma izin verilmez. Bu nedenle d ak ksa vadede lkenin dviz talebini ykseltir Bunun iin lkeler para politikas, mali politika, d ticaret ve kambiyo rejimlerini uygular. Bu

politikalar tedavi edici olmamakla birlikte bask altna alarak kontrol esasna dayanr. D ticaret pozisyonlarna gre yaplacak kur ayarlamalar; DI AIK DI FAZLA DEVALASYON REVELASYON DEVALSYON lk etkisi ithal mallar pahalandrmak ihra mallarn ucuzlatmaktr. Diyelim ki Trkiye de 1 $ = 10 TL iken 3000$ / adet rnden 10 adet alnmaktadr. Trkiye hkmeti 1 $ = 15 TL olacak ekilde devalasyon yaptktan sonra 1 adet rn 30000TL yerine

45000TL ye mal olacaktr. Ancak eldeki para miktar deimediinden bu rnden 10 adet yerine daha az miktarda talep edecektir. Yani bu durumda devalasyon ithalat azaltc etki yapar. 4500 II 3000 I Q2 Q1

2 nolu 1 nolu alan alandan daha byk olmaldr. Tabi bununla birlikte bu etki yurt ii talep erisinin de esnekliine baldr. Eer esneklik erisi miktar eksenine dik (yani rnn esneklii kat)ise devalasyon hi etki yapamaz. Yataya yakn (yani ok esneklik fazla) ise hemen etkilenir. Devalasyon ithalat azaltmakla birlikte denen dviz miktar artm olabilir. Devalasyon yabanc para cinsinden yerli mallar ucuzlatacaktr. 1 $ = 1000000 TL iken 1 kg zm 1000000 TL yani 1 $ olup,

1500000 1 $ = 1500000 TL devale edildikten sonra 1 kg zm 0,66 $ olacaktr. II 1000000 I M2 M1 zm miktar

rnn $ baznda ucuzlamas ihracat ve yerli mallar talebi arttrr Yukardaki grafikte 1 nolu 2 nolu alan alandan daha byk olmaldr. Devalasyon lkeye ancak bu takdirde dviz kazandrc etkide bulunarak yarar salar, aksi takdirde devalasyonun bir yarar olmaz. Esneklik fazla ise ihracat geliri artar. Esnekliin bire eit olmas durumunda ise %lik hacim art nispetinde % lik ucuzlama olacandan, etki 0 olacaktr. Esneklii ise birden kk ise devalasyon etkisi dviz gelirlerini azaltr. TCARET BLANOSU ZERNE ETKS

em + ex 1 em :ithal mallara yurt ii talep etkisi ex :ihra mallarna yurt d talep etkisi Marshall Lerner koulu em=0 ; ex 1 ex=0 ; em 1 olmaldr. TOPLAM HARCAMA YAKLAIMI LE DEVALASYON Y = A + ( X-M ) MLL GELR = TOPLAM HARCAMALAR + ( HRACAT THALAT ) DI AIK Devalasyon eksik kapasite ile alan ekonomiyi canlandrr. Bu da milli geliri arttracaktr. Fakat devalasyon yapldnda ekonomi tam kapasite ile almaktaysa retimi arttrmayp mallarn fiyatlarn arttracaktr.

Byle zamanlarda ve durumlarda daraltc politikalar daha iyidir. Etkileri: Reel Para Stoku (Real Cash Balance ) : Devalasyon fiyatlar arttrr, para stokunun reel deeri azalr, para stokunun reel deerini sabit tutabilmek iin harcamalar azaltlr. Krlar cretlerden hzl artar harcamalar azalr. Para yanlgs (Money Illusion) : mallarn fiyatlar artar, dolaysyla tketim azalr, nk reel gelirin azald kukusu vardr. Tm bunlara ramen devalasyonun etkisi geicidir. Devalasyonun baarl olma koullar: 1-hra mallarna d talebin, ithal mallara ise i talebin yksek olmas 2-hra mallarnn arz esneklii

Mal stoku bulundurulmal Atl retim kapasitesi olmaldr. 3-thal mallarnn yabanc arz esneklii. Eer ithalat kslrsa yabanclar fiyat drebilir, bu da devalasyonun etkisini azaltacaktr. 4- Fiyatlar Sabit Tutulmal: yani i fiyat artlar nlenmelidir. Eer i fiyatlarn sabit tutulmas uygulanamaz ve i fiyatlar artarsa, devalasyonun olumlu etkisinden bahsedilemez. Devalasyon yapldktan sonra para hacmi sabit olursa ekonomik durgunluk milli geliri azaltr, bu da isizlii artacaktr. 5-Misilleme : bir lkenin devalasyon yapmas rakiplerinin de devalasyon yapmasna neden oluyorsa bunu da gz nne almak gerekir.

6-Eski ve Yerleik Piyasalar : eski yani oturmu yapdaki piyasalara devalasyon ile mdahale edilerek kolayca deiim salanamaz. DEVALASYON VE AZ GELM LKELER Sabit kur rejiminde tek bavurulabilecek are devalasyondur. Devalasyonun etkisi az gelimi lkelerde biraz azdr. 1-Az gelimi lkelerin karlatklar d aklar farkl niteliktedir ve devalasyonun bu aklarn giderilmesini etkisiz klar. Donanm makineyi gelimi lkelerden almak zorundadr. Bu gibi yapsal ak ve ihtiyalar devalasyon gibi geici yntemlerle kapatmak imkanszdr.

2-Az gelimi lkelerde ihra mallarnn arz esneklii ok dktr (gda ve tarm rnleri ) retim art hemen yaplamaz. 3-Az gelimi lkelerin mallarna d talep esneklii dktr. Fiyatlardaki d istenilen talep artn yaratamaz. 4-Devalasyon dviz tasarruf etkisini arttrc az gelimi lkelerde pek ilemez. thalat ksmak mmkn deildir. Gene de dviz kurlarnn enflasyon etkisiyle ar deerlendirmesine izin verilmemelidir. NE ORANDA

DEVALASYON Satn alma gc paritesi iyi bir gstergedir. Dviz kuru i piyasadaki satn alma gcn yanstmaktadr. satn alma gc fiyatlarn genel seviyesinin tersiyle llr. Yani fiyatlarn genel seviyesindeki art ne kadar artarsa parann i deeri o kadar der. X ve Y lkeleri R1 = R2 Xp1

/ Yp1 Xp2 Yp2 olmaldr. zetle devalasyon oran parann i satn alma gcndeki deimeye eit olmaldr. 2000 2001 1 $ = 1000000TL = 100 de genel fiyat seviyesi 120 = A.B.D.

150 = T.R. 1000000 / R2 = 100/100 / 150 / 120 R2 = 1250000TL 1 $ = 12500000 BRETTON WOOD SSTEM VE DEVALASYON 1944 MF den sonra kurulan BRETTON WOOD SSTEM sabit kur sistemidir. Bu sistemde IMF kredileri kendi tasarruflar dviz rezervlerini kullanmal daha sonra devalasyon bavurmaldr. % 10 dan daha fazla oranda yaplacak devalasyolarda IMF in iznini almak gerekiyordu.

Bu lkeleri devalasyon yapmaktan kandrmtr. ULUSAL PARANIN DI DEER SORUNU Ulusal parann bir i bir de d olmak zere iki trl deeri vardr. Paran i deeri satn alma gcnn tersine eittir. Parann d deeri dviz kurlarnn tersiyle llr. Ulusal parann satn alabilecei d mal ve hizmetleri kapsar. Ulusal Parann Yeni Deeri - Ulusal Parann Eski Deeri Devalasyon Oran = Ulusal Parann Yeni Deeri

1 $ = 2500000 TL YEN DEER 1 $ = 2000000 TL ESK DEER Devalasyon Oran = 0,20 DEVALASYONUN DER ETKLER 1-Milli gelir ve alma dzeyi zerinde etkisi: ihracat ve ithal ikamesi endstrilerine talebi arttrr. Bu endstrilerdeki byme btn endstriye yaylr. Milli gelir ve alma dzeyini artar. Bo kapasite nemlidir. Ayrca az gelimi lkelerde isizlik sorunu talep yetersizlii ile ilgili olmayp sermaye eksiklii sz konusudur. 2- fiyatlar zerinde etkisi : d sanayi talebi deimeyecei iin fiyatlarn artmas maliyeti arttrr. Fiyat art srer. Uygulanacak para politikas ok fazla etkili olamaz. Devalasyon

enflasyonu azaltc deil arttrc etki yapar. 3-Kaynak dalmna etkisi : kaynak dalmn ihracat ve ithal ikamesi kanallarna yneltir. 4-Yabanc sermaye girii : ii dvizinin girii lkeye girii artar DEVALASYONUN DER ETKLER 5-D borlar zerinde etkisi : ulusal para ile denecek d borlar etkilemez. Bor artar. 6-Ticaret hadleri zerinde etkisi : ithalat pahalanr, ihracat ucuzlar ihracat / ithalat oran yani ticaret haddi oran lkenin aleyhine dner. 7-Dviz ve mal speklasyonunu hzlandrr *** Devalasyon srasnda nemli lde para kazanlr(Speklatif amal). Devalasyon zaman

gizlilik iinde yaplmaldr. 8-Revalasyon devalasyonun tersidir.. DVZ PYASALARI (PAZARLARI Dviz piyasalarnn temel fonksiyonu, uluslararas ticaret ve sermaye akmlarnn gerekletirilmesidir. Bugn dnyadaki en byk mali piyasalar dviz piyasalardr. Dnyadaki dviz piyasalar iinde ilem hacmi en byk olan ise Londra piyasasdr.

Dviz piyasalarnn dier mal ve hizmet piyasalarndan baz temel farklar vardr. Bunlar daha ok farkl ulusal paralarn birbirine dnmn salayan bir rgt veya kurumsal yap niteliindedirler. Ancak, bir piyasann ana zelliklerini de bnyesinde tarlar. yle ki, bu piyasada da dviz arz eden satclar, dviz talep eden alclar ve arac kurumlar vardr. Arz ve talebin karlamasndan dviz fiyatlar oluur. Dviz fiyatlarna "dviz kurlar" (exchange rates) da diyoruz.

Dviz piyasasnn temel arac kurumlar ticari bankalardr. Hemen hemen tm byk bankalar mterilerine dviz alm ve satm hizmeti sunarlar. Bankalarn genellikle dviz ilemleri yapmak zere kurulmu zel servisleri (kambiyo departman) vardr. Dviz piyasasnn byk blm annda teslim (spot) ilemlerden oluur Daha snrl bir blm de vadeli ilemleri (forward transactions) kapsar. Spot ilemler alnp satlan ulusal paralarn ilke

olarak annda teslimi kaydyla yaplrlar. leride ayrntl biimde incelenecei gibi vadeli teslim ilemlerinin ana zellikleri bundan farkldr. Bu ilemlerde bir banka ile dviz alm veya satm szlemesi bugnden yaplr. Ancak dvizin ve karlnda denecek ulusal parann teslimi 30, 60 veya 90 gn gibi belirli bu sre sonra yerine getirilir Dviz Piyasasnda Yaplan lemler Gnmzde dviz piyasalar fiziksel bir mekan olmayp, elektronik iletiim a ile birbirine balanm kendi

iyerlerinden faaliyet gsteren katlmclarn oluturduu bir piyasadr. Dviz piyasas, yabanc paralarn alnp satld kurumsal yapdr. Bu piyasada dviz arz ve talebi karlanr, bir ulusal para baka bir ulusal paraya dntrlebilir. Piyasann yeleri, bankalar, mali kurulular, speklatrler, ihracat ve ithalatlar, irketler, kamu kurulular ve merkez bankalardr. Dviz piyasasnda ilemler genellikle "spot" ilemlerden oluur. Bir ksm ilemler de "vadeli (forward)" olarak yaplmaktadr. Dviz piyasalarnda gerekletirilen ilemlerden bazlarnn bir baca para piyasas ilemleri ile ilgilidir. r. swap ilemlerinde para piyasalarndaki faiz farklarnn kura dntrlmesi gibi. Bu nedenle aada dviz piyasas ve baz para piyasas ile ilgili ilem ve kavramlarn ksa tanmlar verilmektedir.

Spot lem Bir dvizin ilem tarihinde belirlenen bir kur zerinden al veya satnn iki i gn sonras valr ile gerekletirilmesidir. Dviz piyasalarnda kurlar spot valr iin kote edilir. Ayn gn veya bir gn valrl ilem yaplmas durumunda spot kurlarda gerekli ayarlamalar yaplr. Forward lem : Belli miktardaki dvizin anlamann yapld tarihte belirlenen bir

kur zerinden ileriki bir tarihte veya bir zaman dilimi ierisinde alm ya da satmnn yaplmas. ykmlldr. Arbitraj : Belli bir anda eitli piyasalardaki fiyat farkllklarndan yararlanarak kar elde etmek amacyla,: bir dvizin alnp satlmas ilemine "arbitraj" ad verilmektedir. Depo : Uluslararas piyasalarda bir

geceden bir yla kadar olan vadeler iin bir dvizin uluslararas piyasalarda geerli olan faizler karlnda bor alnp verilmesi ilemleridir. Outright (Dz Forward) : Belirli miktarlardaki dvizin ileriki bir tarihte satlmas ya da alnmas szkonusudur. Forward kurlar swap priminin spot kura eklenmesi veya swap iskontosunun spot kurdan karlmas eklinde bulunur.

Swap : Szck anlam dei toku anlamna gelen swap, faiz oranlar ile dviz kurlarnda oluan dalgalanmalardan doan riskleri minimize etmek amacyla gelitirilmi olan bir mali tekniktir. Swap ilemi bir dvizin forward alm (satm), spot satm (alm) veya ayn anda iki tane forward alm-satm ieren (forwardforward) ilemlerdir. Tm vadeli ilemlerin yzde 50sine yakn swap ilemleridir. Futures Contracts (Gelecekte ilem Szlemeleri):

Bu szlemeler, miktar ve nitelii belli standartlara gre belirlenen bir maln veya bir mali enstrmann, gelecekte nceden belirlenmi bir tarihte, zerinde anlalan bir fiyattan organize bir borsada alm ya da satmn ieren szlemelerdir. leri bir tarihte gerekleecek olan alm-satm ileminin fiyat bugnden belirlenip anlamaya balanr. Dviz futuru szlemeleri, szleme sahibinin gelecekteki bir tarihte nceden belirlenmi bir dviz kurundan belli tutarda dviz elde etmesini salayan standart bir anlamadr. Standart vade ve tutar vardr. lemler her gn oluan fiyata gre yeniden deerlendirilir, (marked to market).

Options Contract (Opsiyon Szlemeleri) i; Br opsiyon szlemesi, bir rnn belli bir miktarn gelecekteki belirli bir tarihte veya bu tarihe kadar belli bir fiyattan alma ya da satma hakkn ieren bir anlamadr. Opsiyon satn alan taraf belirli bir fiyat zerinden sz konusu rn alma veya satma hakkn belli bir prim deyerek satn alr. Opsiyonu satan taraf ise, kar taraf talep ettiinde szlemeye konu olan rn teslim etme ykmlln stlenir. Bu ykmlln domas iin, opsiyon hakknn vade tarihine kadar kullanlmas arttr. Dviz opsiyonunda belli miktardaki dvizi nceden belirlenen fiyattan belirli bir tarihe kadar satn alma hakk veren szlemelere "cali option (alm opsiyonu)", satma hakk veren szlemelere de "put option (satm opsiyonu)" denir. Amerikan opsiyonunda opsiyon, alc tarafndan

vade iinde herhangi bir tarihte kullanlabilir. Avrupa opsiyonunda sadece vade gn kullanlabilir. Options on futures (futures dviz opsiyonu) ise, gelecekteki belli bir tarihte veya bu tarihten nce, belli bir fiyattan ilem gren) dviz futures szlemesinin alm ya da satm hakkn ierir. Opsiyonun kullanlmas durumunda satn ald kadar futures szlemesi teslim edilir.

Recently Viewed Presentations

  • Chapter 3: from a cell to an organism/ 9 Weeks Test Study Guide

    Chapter 3: from a cell to an organism/ 9 Weeks Test Study Guide

    The cell cycle is important because it enables organisms to grow, develop, and maintain healthy cell tissue. The process of the cell cycle where the nucleus divides to create two identical nuclei is called mitosis. The stomach, is an organ...
  • PowerPoint-Präsentation - prac.im.pwr.edu.pl

    PowerPoint-Präsentation - prac.im.pwr.edu.pl

    Electric power prices Compared power prices in EU Market Structure in Germany Market Structure and Market Shares Markets - Ownership Structure Production Volume - Ownership Power market statistics (year 2001) International Markets - Trade in the EU and with East...
  • Political Organization of Space

    Political Organization of Space

    The United Nations (UN) is an international organization whose stated aims are facilitating cooperation in international law, international security, economic development, social progress, human rights, and the achieving of world peace. UN was founded in 1945 after World War II.
  • Immunizations in Pregnancy Wendy McCrady, NP-PHC Faculty/Presenter Disclosure

    Immunizations in Pregnancy Wendy McCrady, NP-PHC Faculty/Presenter Disclosure

    Infants born to a mothers who are HBsAg positive require passive immunization with HepB immunoglobulin (HBIG) and the 1st of 3 doses of active immunization with Hepatitis B vaccine at birth . and HepB vaccine at 1 & 6 mo....
  • What Factors Are Responsible for Tf1 Retrotransposon ...

    What Factors Are Responsible for Tf1 Retrotransposon ...

    Transposons can be autonomous or nonautonomous elements Autonomous transposons: carry a pair of terminal inverted repeats and a transposase gene; function independently Nonautonomous transposons: carry only the terminal inverted repeats; need the transposase encoded by autonomous transposons to enable transposition...
  • Présentation PowerPoint - AFMC

    Présentation PowerPoint - AFMC

    53: Lattimore SU, Chalela J, Davis L, DeGraba T, Ezzeddine M, Haymore J, Nyquist P, Baird AE, Hallenbeck J, Warach S; NINDS Suburban Hospital Stroke. Center. Impact of establishing a primary stroke center at a community hospital on the. use...
  • Expanding the Power of FBA for all Students

    Expanding the Power of FBA for all Students

    Social/Academic Instructional Groups (SAIG) Positive Behavior Interventions & Supports: A Response to Intervention (RtI) Model. Illinois PBIS Network, Revised October 2009. Adapted from T. Scott, 2004. Tier 2/ Secondary . Tier 3/ Tertiary. Intervention.
  • Passive Voice Usage - GeoCities

    Passive Voice Usage - GeoCities

    Avoiding Passive Voice