80. YILINDA BÜYÜK NUTUK (Söylev)

80. YILINDA BÜYÜK NUTUK (Söylev)

80. YILINDA BYK NUTUK (Sylev) Yrd. Do. Dr. Orhan eki T.C. Maltepe niversitesi Atatrk lkeleri ve nklp Tarihi Blm Bakan Remziye rselli/18.10.2007 Sayn Baylar, sizi gnlerce ilerinizden alkoyan uzun ve ayrntl szlerim, en sonu tarihe malolmu bir an yksdr. Bunda, ulusum iin ve yarnki ocuklarmz iin dikkat ve uyanklk salayabilecek kimi noktalar belirtebilmi isem kendimi mutlu sayacam

30.01.20 2 Gazi Mustafa Kemal 80 yl nce, 15 Ekim 1927 Cuma gn toplanan Cumhuriyet Halk Partisinin 2. Byk Kongresinde, Byk Nutkunu okumaya balamt. Gazi CHPyi 9 Eyll 1923 tarihinde kurmutu. Kurulutan sonraki ilk byk kongre yaplyordu ama Sivas Kongresinde alnan bir kararla Anadolu ile Rumeli Mdafaa-i Hukuk Dernekleri birletirilmi, bylece verilecek mcadelede bir btnlk salanmt. te ortaya kan bu Anadolu ve Rumeli Mdafaa-i Hukuk Dernei, ileri yllarda siyasal bir hareket olarak CHPnin 1. Byk Kongresi kabul edilmiti.

O nedenle imdikine 2. Byk Kongre denmiti. 30.01.20 3 20 Ekim aramba gnne kadar, tam 36 saat 33 dakika sren Gazinin bu sunumu, sadece Trkiyede deil, tm dnyada beklendii gibi ok byk yanklar uyandrmt. Cumhuriyet henz 4 yandayd ama ylesine olaanst dnemlerden geilmiti, yle dar boazlar almt ki, bunu birinci azdan yazp sylemekte gelecek kuaklar asndan byk yarar grmt. O nedenle de, uzun zamandan beri hazrlamakta olduu bu nutku okumak iin, Gazi, parti genel kurulunun daha uygun bir ortam

olacana karar vermiti. 30.01.20 4 Bylece orada sadece milletvekillerine ve hkmet yesi bakanlara hitaben deil, ayn zamanda tm illerden gelecek CHP delegelerine, parti ileri gelenlerine, brokraside yer alan st dzey yneticilere, komutanlara, kordiplomasiye mensup tm bykelilere hitaben bu uzun konumasn yapabilecekti. yle de oldu. TBMM Genel Kurul Salonu sonuna kadar doluydu ve insanlar adeta nefeslerini tutarak 6 gn boyunca Gaziyi dinlemilerdi.

30.01.20 5 Krsde son derecede k ve yakkl, yaptklarndan mthi gururland her halinden belli, kimi zaman sesini ykselterek kimi zaman alaltarak, dost dman tm dnyaya sesleniyordu: 1919 yl Maysnn 19uncu gn Samsuna ktm. Genel durum ve grn: 30.01.20 6 lkenin o gnlerde iinde bulunduu durumu tm

plaklyla anlatyor, Mill Mcadele gnlerinin zor koullarna deinirken sesi titremeye balyor, hele sonlara doru, btn bu mcadelenin muzaffer sonucu olan cumhuriyeti Trk Genliine armaan ettii blme geldiinde, Ey Trk Genlii derken artk daha fazla dayanamyordu. Ertesi gn ngiliz gazeteleri Gazi gzyalarn tutamadd iye manet attlar. Doruydu. 30.01.20 7 NUTUK NEDEN ve KME HTABEN YAZILDI?

Gazi, Nutukta Mill Mcadeleyi anlatt blmden hemen sonra bu soruyu soruyor ve gene kendisi yantlyordu: Maksadm, inklabmzn incelenmesinde tarihe kolaylk salamaktr. Btn bu olgularn ve olaylarn cereyannda TBMM ve hkmeti bakan, Bakomutan ve Cumhurbakan olmaktan ok, tekiltmzn Genel Bakan olarak bu grevi yapmaya kendimi mecbur sayarm. 30.01.20 8 Parti tekilat mensuplarnn ve lkenin drt bir yanndan gelmi delegelerin nnde konumasndaki maksat, anlattklarn onlarn da lkenin drt bir yanna anlatmalar,

bylece olan biteni tm yurttalarn kaynandan, yani birinci elden, Gaziden renmeleriydi. 1918-1927 aras son dokuz ylda olup bitenlerin hesabn soruyor, hesabn veriyordu. Konuma tmyle belgelere dayanyordu. Metinden birka cmle okuyor, yan masadaki ktibe bir belge uzatyordu. Bu nedenle, Osmanlca olan ilk bask iki cilttir. Birinci cilt Nutkun metnini, ikinci cilt ise belgeleri ierir. Daha sonraki basklarda da benzer yntem uygulanacaktr. 30.01.20 9 Metin ksmnda 192.240 szck vardr. Her sayfasnda ortalama 360 szck bulunan

bir baskda Nutuk 534 sayfa, belgeleri ise 344 sayfa tutmaktadr. Bylece Nutuk iki cilt bir arada 878 sayfalk dev bir eserdir. Nutukta bulunan toplam belge says ise 308dir. 30.01.20 10 Byk Nutuk, Gazinin eseri olan Trkiye Cumhuriyetinin eseridir. Her sayfasnda, cumhuriyete giden o uzun ince yol Gazinin azndan tm ayrntsyla ve btn dnyaya hitaben anlatlmaktadr. galciler, Saray, stanbul Hkmeti, Kuvvaclar,

ibirlikiler, komutanlar, yakn arkadalar, sonradan yollar ayrlan arkadalar, dost dman herkes bu anlatlanlardan kendilerine bir pay karabilmektedir. 30.01.20 11 O nedenle, zellikle ngiliz Bykelisi ve sefaret mensuplar byk bir merak ve dikkatle dinliyorlard. Sultan Vahdettinin ngilizlerle olan gizli temaslarn, Sadrazam Damat Feritin aalk ilikilerini ve onursuz politikalarn, ngiliz Severler Derneini, Anadoludaki kutsal isyan bastrmak iin Vahdettinin ngilizlerden ald para ve silahla donatp, Ankaray ezmek zere sevk ettii Hilafet Ordusunu,

imek baklarn kordiplomasinin oturduu locaya dikmi, grl grl anlatyordu. Anlattka da yan masaya bir belge veriyordu. Oturum sona erdiinde tm diplomatlarn en byk merak, acaba yarn ne anlatacak? sorusuydu. 30.01.20 12 zellikle talyan diktatr Mussolini Nutkun talyancaya evrilip evrilmeyeceini merak ediyor, Bykelisinden sk sk bilgi istiyordu. Gazi Nutukta kurtuluu gereine uygun srada, kronolojik bir akla anlatyordu. Buna gre, nce Birinci Dnya Savana son veren Mondros Atekes Anlamasnn hangi koullarda ve

nasl imzalandn, buna nasl kar ktn, Sarayn ve stanbul hkmetlerinin iine dtkleri aciz durumlar, ardndan gelen igalleri, igalcileri, ibirlikileri, aznlklarn hain faaliyetlerini sayp dkyordu. 30.01.20 13 Daha sonra direni iin ilk hazrlklar ve rgtlenmeleri, buna tepki olarak da Yunan ordusunun Egeye karlmasn; igali gslemek adna Kuvva-y Milliyenin kuruluunu, ardndan ordunun tekilatlanmasn; kongreler ve Heyet-i Temsiliye dnemini; bu direnii krmak iin Vahdettinin yaynlatt fetvalar ve

buna bal olarak Anadolunun on drt yerinde karlan i isyanlar; kardein kardei boazlayn, kimi zaman fkeli, kimi zaman sakin, anlatt, anlatt, anlatt. 30.01.20 14 Daha sonra nn Savalarn, Sakaryay anlatt. Byk Taarruza gelince, krsdeki duruu bile deimiti. Lozan anlatrken ise artk krsye smyordu. Ardndan bar dnemi ardndan cumhuriyet ardndan devrimler Mutluydu.

30.01.20 15 NUTUKTA ENOK ZORLANDII BLM Nutuku yazarken de, okurken de en ok zorland blm, en yakn silah arkadalaryla yollarnn ayrldn hissettii blmd. Lozan gnleriydi. smet Paa ve Trk Heyeti 17 Kasm 1922 gn Lozana hareket etmiti. lahi adalet Ayn gn Sultan Vahdettin ngilizlere snm, Malaya zrhlsyla Maltaya doru yola kmt. S ultan kayordu.

30.01.20 16 Aradan birka gn gemiti. Lozanda mzakereler sryor, kyamet kopuyordu. Bir gn, Vekiller Heyeti Reisi (Babakan) Rauf Bey, Gazinin TBMMdeki bakanlk odasna gelerek Onu, Refet (Bele) Paann Etlikteki ba evine akam yemeine davet etti. Rauf Bey, o gnlerde Moskova Bykelimiz olan ve imdi Ankarada bulunan mterek arkadalar Ali Fuat Cebesoy Paann da (Salacakl Fuat) bu yemekte bulunmas iin Gazinin onayn ald. Gazi, Rauf Bey, Refet Paa, Fuat Paa, akam sofrada bir araya geldiler.

30.01.20 17 Hatr sormalar henz bitmi, yemek bile daha balamamt ki, Rauf Bey Gaziye dnd; Kemal dedi, davetimizi kabul edip geldiin iin teekkr ederiz. Yemein yan sra seninle ba baa konumak istediimiz bir konu var, bugn seninle o konuyu da konumak istiyoruz. Hisleri Onu yanltmazd. Bozuntuya vermedi. Buyurun, konualm ! dedi. Rauf Bey eteindeki talar dkmeye balad: Kemal! Bu Meclis senden korkuyor,

o yzden sana gelemiyor, tm ikyetler babakan olarak bana geliyor 30.01.20 18 Gazi ard, belli etmemeye alt, Neyimden korkuyorlarm?deyiverdi. Rauf Bey konuya dorudan girdi: Senin cumhuriyet kuracandan korkuyorlar. Dedikodular giderek yaylyor. Bazen o kadar abartyorlar ki, eline bir frsat geerse, senin padiah bile bu lkeden kovacan sylyorlar! 30.01.20

19 Gazi donup kalmt. Soukkanlln korumaya alyordu. Rauf Bey ise iini dkmeye balad: Kemal! Bu vatan tehlikeye dt, igale urad. En ok sen aba gsterdin, kurtardn, biz de sana yardm ettik. imdi vatan kurtuldu. Bize gre emaneti sahibine iade etmenin zaman geldi. Gazi yemek davetinin bir bahane olduunu anlamt. Peki Rauf, Sultan Vahdettin iin sen ne dnyorsun? diye sordu. 30.01.20

20 Rauf Beyi dinleyelim: Kemal, benim babam padiahn ba mabeyinliini yapt. Boaznda padiahn ekmei var. imdi o ekmek benim grtlamda. Ben yediim ekmee ihanet etmem kardeim. Benim rejim sorunum yok. stelik, madem sordun, syleyeyim. Padiah bir slam halifesi, ben de mslmanm. Din terbiyem nedeniyle de padiaha balym. O makamlar uhrevi makamlar. Senin, benim gibi kiilerin ulaabilecei makamlar deil. Kald ki, bu milletin yzlerce yldan bu yana alt ynetim de mutlakyet ynetimidir, cumhuriyet deil.

30.01.20 21 Gazinin yz hatlar gerilmiti. Ev sahibi Refet Paaya dnd; Sen ne dnyorsun Refet? diye sordu. Aynen Rauf Bey gibi dnyorum, Paam!... deyip kestirip att Refet Paa. Gazi, masadaki Fuat Paaya, Senin grn Fuat? diye sordu. Fuat Paa Gazinin Harbiyeden snf, hatta sra arkadayd. Hukuklar daha derindi. St. Joseph mezunuydu, yani askeri okuldan deil sivil liseden Harbiyeye biraz da ge katlmt.

30.01.20 22 Okul Komutan Mustafa Kemali odasna artm ve iki genci birbirine tantrmt: Selanikli Mustafa Kemal, Salacakl Fuat Ve Fuat snfnn avuu Mustafa Kemale emanet etmiti. Fuatn Franszcas ok iyiydi, Mustafa Kemale bu derste ok yardm oldu. Giderek aralarnda uzun yllar srecek bir dostluun kprleri atld ve Mustafa Kemal Harbiye yllar boyunca her hafta sonu Fuatn Salacaktaki kkne evci kt. O nedenle aralarndaki hukuk daha derindi. 30.01.20

23 Fuat; Paam, dedi, biliyorsunuz uzun sredir Moskovadaym, duruma muttali deilim, izin verin birka gn dneyim, yantm sonra veririm!.. Yani o bile, Kemal, ben senin arkandaym!... diyemedi. Masada olmayan drdnc kii, Kzm Karabekir Paa ise Erzurumdayd ve telefonun br ucunda, bu toplantdan kacak karar bekliyordu. Beinci kiiyse, kendisiydi. Anadoluya kan ilk 5 komutan ite masadaydlar ve henz devlet kurulamamt ama kozlar paylalyordu. 30.01.20

24 Benden ne yapmam istiyorsunuz? diye sordu Gazi. Yarn krsye k, bunlar yapmayacana sz ver! diye yantlad Rauf Bey. Bana bir kt verin Ba evinde gece yars kt bulamadlar, itii sigarann kapan yrtt ve arkasna hrsla yazd: Gn geldiinde Padiahla ilgili karar en yce icra organ olan TBMM verecektir. Yksek sesle okudu ve sordu: Bu sizi ve Meclisi tatmin eder mi? Bunu yarn kp okursam, sizce Meclis tatmin olur mu? Hah, ite bu olur. Bunu k yarn krsden oku!..., dedi Rauf Bey.

30.01.20 25 O Meclisten padiah aleyhinde bir karar kmazd. Bunu biliyorlard. Masadaki komutanlar rahatladlar. Sofra, buz gibi olmutu. Ayrlrlarken, Etlik srtlarndan yeni bir gn yordu. O gnden itibaren Gazi yollarn da bu arkadalarndan ayrmak zorunda olduunu grmt. Ertesi gn krsye kt ve yazdklarn aynen okudu. Meclisle ve komutanlarla bir tartmaya girmeden bu krizi atlatmalyd. yle de yapt. 30.01.20

26 1921 Anayasasna gre Meclis her iki ylda bir seim yapmak zorundayd. Meclis 23 Nisan 1920de aldna gre, seimleri yenilemenin zaman gelmiti. Doal olarak da seimlere gidildi. Gazi, bu Meclisten kurtuluyor gibiydi. Komutanlar yeniden endieye dtler: Ya, Kemalist bir Meclis gelirse! Bunun zerine yeni bir plan kurdular. Mustafa Kemali Meclise sokmamann yolunu arayacaklard. Seim Yasasn deitirmeye karar verdiler. 30.01.20

27 Erzurum Milletvekili Necati Bey, Samsun Milletvekili Emin Bey, Mersin Milletvekili Albay emeklisi olak Selahattin Bey, bir nerge hazrladlar: Buna gre: 1. bundan byle milletvekili adaynn doum yeri, Misak- Mill snrlar iinde olsun!.. Selanik dnda kalmt. 2. Milletvekili aday adayln koyduu yerde en az be senedir oturuyor olsun! Mustafa Kemal o cephe, bu cephe hayat boyu koturmaktan tr deil be yl, hibir yerde srekli be ay oturamamt ki. Hedef belliydi. Bu yasa zel olarak kendisi iin hazrlanmaktayd.

Hem de en yakn silah arkadalar tarafndan. 30.01.20 28 Bu nerge verilince, krsye zorla kt ve avaz avaz: Doum yerim Selanik Misak- Mill snrlar dnda kalrken, devlet Selanii tek kurun atmadan Yunana verirken,bu millet bilsin ki ben dier bir yurt kesi Dernede savayordum Hibir yerde be yl oturamadm, doru. Otursaydm, o zaman Bingazide, Dernede, Sinada, Filistinde olamazdm. anakkalede, Kafkaslarda, Sakaryada olamazdm. Ama ben oralarda olamasaydm, bu efendilerin de doum yerleri, Allah korusun, Misak- Mill snrlar dnda kalrd

30.01.20 29 imdi millete soruyor ve yantn milletten bekliyorum. Bu nergenin sahibi efendileri buraya gnderen millet onlar gibi mi dnyor?... Hayr, millet onlar gibi dnmyordu. uvallar dolusu telgraflarla olay protesto ettiler, nerge geri ekildive Mustafa Kemal Ankarann Bl ilesinden milletvekili seilerek Meclise girdi Cumhuriyeti de kurdu. Gazi bu olay hi unutmad. NUTUKta da tm ayrntsyla yazd.

30.01.20 30 NASIL, NEREDE YAZDI? Nutukun yazm sreciyse ok yorucu olmutur. Epey sredir notlar tutmaktadr. Konumasn yaklaan Parti kongresinde yapmaya karar verince, kalan aylk srede Nutkun tamamn yetitirebilmek iin olaanst bir tempoda almak zorunda kalmtr. Kalp spazm Onu bu tempoda yakalar. Sigara ve ikiye ara verilir, gn srt st yatarak zar zor atlatr. 30.01.20

31 Nutuku ankaya Kknde yazmaktayd. Ankara Belediyesinin bir Ermeni yurttatan satn alp Gaziye hediye ettii kk, oda bir salondan ibaret eski bir ba eviydi. Yamur yadka tavan akard. Akan yerlere leenler konmutu. Akmayan bir keye konan bir koltua oturmu, yan banda su dolu bir leen, elindeki pamuu suya batrp gzne rtyor, bylece rahatlamaya alarak Nutuku dikte etmeye devam ediyordu. Yorgunluktan gzlerini aamaz hale gelmiti. Nutuku dikte ettii yaverler her sekiz saatte bir deiiyor, O ise yerinden kmldamyordu. Aralksz 32 saat alt olmutu.

30.01.20 32 Falih Rfk Atayn anlatmyla; alma odasnda yar ayakst, yar oturarak ve yzlercesi arasndan vesikalar ayrarak Nutkunu dikte ederdi. Yorulan deiirdi. Bir defasnda pek gen bir arkada baygnlk geirmiti. Akama doru bir banyo aldktan sonra, hi dinlenmeden sofraya iner, o gn yazdklarn bize okur veya okutur, hadiseler zerinde tertaze bir muhakemeyle tartmalar yapard. (Falih Rfk Atay, ankayaAtatrk Devri Hatralar, Dnya Yaynlar 5 Cilt II, s.460).

30.01.20 33 Byk Nutuk adan benzersizdir: Syleni sresi, kapsam ve yapt etki alarndan esizdir. Sunum TBMM toplant salonunda yaplmtr. Gazi, sabahleyin saat ve leden sonra saat olmak zere her gn iki toplantda konumutur. 30.01.20 34

NUTKUN YANKILARI ve TRAZLAR Nutuk, okunduu 1927 ylnda tm Trkiyede byk yanklar yapm, tm gazeteler manetlerinde Nutuka yer vermiler, yazarlar gnlerce Nutuktan sz etmilerdir. Bu yank d dnyaya da yansmtr. Avrupa bir yana, Japonyada bile yaynlanan pek ok yoruma rastlanmtr. En nl gazetelerin bayazarlar gnlerce stunlarnda Nutuka yer vermilerdir. 30.01.20 35 Bu arada,

zmir Suikast ncesinde yurt dna km bulunan muhalefet kanadn ileri gelenlerinden Nutuka tepki ve eletiriler de gelmitir. O gnlerde Londrada oturmakta olan Kurtulu Savann onbas Halide Edip Advar, Nutkun okunmasnn hemen ertesi gn, Londrada yaynlanmakta olan The Times gazetesine gnderdii bir makaleyle Gaziye eletiriler yneltmi, Londra Bykelimiz Ferit Bey bu yazy ve evirisini ayn gn Ankaraya, Dileri Bakanlmza gndermitir. Bunun zerine CHP Genel Sekreteri Safvet Bey, 1 Kasm 1927 tarihinde The Times gazetesinde bir tekzip yaynlayacaktr. 30.01.20 36

Lozan imzalayan Ankara Hkmetinin babakan ve muhalefetin nemli liderlerinden olup, zmir suikast eyleminden nce yurt dna km bulunan Rauf Bey (Hseyin Rauf Orbay) o gnlerde Pariste yaamaktadr ve o da 2 Kasm gn The Timesa gnderdii bir mektupla benzer eletirilerde bulunmutur. 30.01.20 37 Muhalefet kanadn dier bir ileri geleni, eski ttihat ve Halide Edipin ei Dr. Adnan Advar da o gnlerde Pariste yaamaktadr ve The Daily Telegraph (Londra) gazetesinde

29 Eyll 1928 tarihinde Trk Diktatrl balyla bir eletiriyi de o yaynlayacaktr. (Bu yazlarn tam metinleri iin ; Bilal imir, Atatrkn Byk Sylevi zerine Belgeler, Trk Tarih Kurumu Yaynlar, XVI. Dizi, Say.61 ) 30.01.20 38 Yaplan eletiriler daha ziyade Gazinin kendini ok n plana kartt, arkadalarn geri plana ittii merkezindedir. Oysa Nutukta anlatlanlar daha dn kadar yakn bir gemite cereyan etmi, sunulan tm belgeler de devrimin

tartmasz liderinin Gazi olduunu kantlamtr. Kald ki bu iddialarn tm CHP tarafndan belgelerle yantlanmtr. 30.01.20 39 HANG DLLERDE VE NEREDE BASILDI? Gazi Nutuk zerindeki telif hakkn Trk Hava Kurumuna balamt. Kitabn yurt iinde ve yurt dnda basm ve sat ileriyle bu kurum yetkilendirildi ve henz kurulmu olan bu kurumun gelimesinde Nutkun satndan elde edilen gelir ok nemli rol oynad. Nutuk Trke, ngilizce, Franszca, Almanca ve

Rusa baslmt. Arapa olarak da yaynlanmas iin Kahire Bykelimiz Muhiddin Paa srarla talepte bulunacaktr ama, yabanc dillerdeki basklar bir Alman yaynevine (Khler) verildii iin, onlarla temas kurulmas istendiyse de sonu olarak Arapa basks yaplmamtr. 30.01.20 40 Trke Nutukun birinci basks 1928 ylnn ilk yarsnda yz bin adet olarak sata sunuldu. Bu rakam ok yksekti. O gnlerde Trkiyenin nfusu 14 milyondu ve okur- yazar nfus ancak bir milyon kadard. Her 10 okurdan birinin Nutku ald anlalyordu ki

bu byk olayd. Her kitap numaralyd. lk iki bin kitap lks basklard. Bunlarn fiyatlar 10 ile 500 lira arasnda deiiyordu. Lks olmayan kitaplar ise 5 liradan satlyordu. Belgeler cildi daha sonra basld ve 2.5 lira ile 50 lira arasnda sata sunuldu. Bylece bir takm (iki cilt) Nutuk 7.5 lirayd ve bu yksek bir fiyatt. Zira o dnemde gazete 5 kurutu. 30.01.20 41 Gelirini en st dzeyde tutmann peinde olan Trk Hava Kurumu, reklam ve tantma nem vermiyor, hibir masrafa girimiyordu. Aksine kitab edinmek isteyen nce parasn dyor,

kitap sonra adresine gnderiliyordu. Hibir indirim de uygulanmyordu. Bask iin ilk temas Mays 1927lerde olmutur. Yazm bitmek zeredir. Ankaradan Paris Bykeliliine 11 Maysta ekilen bir telgrafta Gazinin CHP Byk Kongresinde uzun bir konuma yapaca, bu metnin kitap olarak baslmasnn dnld, ilgilenecek yayn kurulularnn Ankara ile temasa gemelerinin salanmas istenir, anlama iin Bykelilie yetki verilmez. Bunun zerine baz yayn kurulular yantlarn Bykeliliimiz araclyla Ankaraya gnderirler. 30.01.20 42

Bunlardan Payot Yaynevi bu ie talip olduunu, esasen daha nce de benzer iler yaptn, metnin Parise gnderilip gnderilemeyeceini sorar, yant olumsuzdur. Metin henz Kongrede bile okunmamken yurt dna gnderilmesi belli ki mahzurlu bulunmutur. Firma yetkililerinin Ankaraya gelip metni burada okumalar istenir. Sonu olarak zaman kaybedilir ve bu nedenle de Nutkun Franszca basks gecikir. 30.01.20 43 Nihayet bu temaslar sonunda Nutkun Rusa hari dier yabanc dillerde yaymlanmas ii, Almanyann

Leipzig kentindeki K.F. Khler yaynevine verilir ve bu basklar ancak 1930 ylnda, yani yl gecikmeyle yaplr. Kitabn Rusasn Ruslar basp satmlardr. (Bilal imir, a.g.e. s.XIII ve dier.) Nutkun ngilizce ve Franszcasnn ilk basks 2750 adet baslmtr. Bunlarn da fiyatlar olduka yksektir. ngilizcesi 1 ngiliz lirasna, Franszcas ise 125 Fransz frangna satlmtr. Belgeler cildinin de fiyat ayndr. Bylece Franszca bir takm Nutkun fiyat 250 Fransz frang tutmaktadr ki, bu rakam yksektir. 30.01.20 44

SONU Byk Nutuk Mill Mcadele tarihimizin belgeselidir. Gnmze ise k tutan bir rehber niteliindedir. Bugnleri adeta o gnlerden grm, Nutukta bakn ulusuna ne tavsiye etmektedir: Sayn milletime unlar tavsiye ederim ki, sinesinde yetitirerek bann stne kadar karaca adamlarn kanndaki, vicdanndaki asl cevheri ok iyi tahlil etmek dikkatinden bir an geri kalmasn. (NUTUK, Kltr Bakanlnn Cumhuriyetin XV. Yldnm Armaan, 1938, s. 515). 30.01.20 45

20 Ekim 1927 aramba gn Gazi son derecede yorgundur. Nutkun sonuna gelmitir ama, alt gndr ayakta konumaktadr. Mikrofona ramen sesi glkle duyulmaktadr. Son cmleleri: Baylar, bu demecimle, ulusal bamszl sona ermi saylan byk bir ulusun, bamszln nasl kazandn; bilim ve tekniin en son ilkelerine dayanan ulusal ve ada bir devleti nasl kurduunu anlatmaya altm. Bugn ulatmz sonu, yzyllardan beri ekilen ulusal felaketlerden uyann ve kutsal vatann her kesini sulayan kanlarn bedelidir. Bu neticeyi, Trk genliine emanet ediyorum. 30.01.20

46 Ve Nutuk Gazinin genlie sesleniiyle sona eriyordu: Ey Trk Genlii ! Birinci devin; Trk bamszln, Trk Cumhuriyetini sonsuzlua dein korumak ve savunmaktr Bir gn bamszln ve cumhuriyetini savunmak zorunda kalrsan; deve atlmak iin, iinde bulunacan durumun olanaklarn ve koullarn dnmeyeceksin! Bu olanak ve koullar ok elverisiz olabilir daha ackl ve daha korkun olmak zere, yurdunda, i banda bulunanlar, aymazlk ve sapknlk iinde olabilirler; stelik haynlk da yapabilirler. aha kts, i banda bulunan kiiler, kendi karlarn, yurduna girmi olan dmanlarn siyasal erekleriyle birletirebilirler Ey Trk geleceinin genlii!

te bu ortam ve koullar iinde bile devin, Trk bamszln ve Cumhuriyetini kurtarmaktr! Bunun iin gereken g, damarlarndaki soycul kanda mevcuttur. 30.01.20 47 te tam da burada sesi titremeye balam, gz pnarlarndan yalar szlvermiti. Ertesi gn ngiliz basn Mustafa Kemal alad diye manet atmt. Haklydlar. Acaba bu gnleri 80 yl ncesinden grd de ona m alyordu? Ne dersiniz? Genlie Hitabndaki alt izili yerler size de

bir yerlerden tandk gelmiyor mu? 30.01.20 48

Recently Viewed Presentations

  • Presentación de PowerPoint

    Presentación de PowerPoint

    Contenidos Programados. Segundo Parcial . IV. Propiedades Físicas, Mecánicas y Biológicas. a. Propiedades Físicas: a.1 Densidad (Desidad de vapor) a.2 Color y sus variables
  • The Sailboat Metaphor The Sailboat Metaphor The sailboat

    The Sailboat Metaphor The Sailboat Metaphor The sailboat

    The Sailboat Metaphor. The status of your sailboat. In pairs, use the sailboat metaphor to describe how you are currently doing. What is the current status of your sailboat?
  • 2016 Tax Preference Performance Reviews JLARC Staff Presentation

    2016 Tax Preference Performance Reviews JLARC Staff Presentation

    Source: JLARC staff estimate of FY16 DOR vehicle sales using historic data-$182M. Preference causes overall decrease in sales tax revenue from vehicles. With most optimistic estimate of vehicle sales, increase in tax revenue not enough to offset losses. JLARC staff...
  • Welcome to My IEP Meeting - I'm Determined

    Welcome to My IEP Meeting - I'm Determined

    I'm glad you came! Welcome to My IEP Meeting Joe Smith Invited Guests Robert Smith, Dad Connie Smith, Mom Ms. Beamer Ms. Rust Ms. Murden Mr. Stanley I'm here because… I want to learn more about my IEP. I want...
  • Unit III - mrsciguy

    Unit III - mrsciguy

    Let's put the lab on pause for now… How to use the P & S Wave Chart We don't know when the EQ started. But we know how much time there was between the P&S wave arrivals. Let's say 0:04:00...
  • CSE 374 Programming Concepts & Tools

    CSE 374 Programming Concepts & Tools

    Design exercise #1. Write a typing-break reminder program. Offer the hard-working user occasional reminders of the perils of Repetitive Strain Injury, and encourage the user to take a break from typing.
  • Linear Spaces - users.stat.ufl.edu

    Linear Spaces - users.stat.ufl.edu

    Introduction - I. Matrix Y in a linear space of matrices that is orthogonal to every matrix in subspace U Y is orthogonal to U. If every matrix in subspace U is orthogonal to every matrix in subspace W, then...
  • jUCMNav Updates

    jUCMNav Updates

    jUCMNav Updates Daniel Amyot March 26, 2012